Historia Wojcieszyna

W zapisach pojawi się w roku 1268 jako villa Alberti  (źródła niemieckie podają nawet datę wcześniejszą – 1245), a nazwa zdaje się wskazywać, iż założycielem był Albert (Wojciech), być może rycerz św. Jadwigi. W roku 1333 znajdziemy formę Alberti villa, 1414 Albrechtsdorf, potemOlbrechtsdorf (1441). Jako Ulbersdorf pojawi się w roku 1726 i nazwa ta przetrwa aż do II wojny (z drobnymi modyfikacjami w zapisie). W roku 1945 miejscowość nazwano Olbrachtowem; od 1946 – Wojcieszyn.

Prawdopodobnie już w XIII w. istniał we wsi kościół, choć po raz pierwszy w dokumentach wzmiankowany jest dopiero w roku 1335. Miejscowość, położona niedaleko od Pielgrzymki, przez stulecia dzieliła jej los. W XVI stuleciu panami w Wojcieszynie byli von Zedlitzowie, a od 1593r. von Knobelsdorfowie.

W czasie wojny trzydziestoletniej miejscowość znacznie ucierpiała. Jedne źródła podają, że to właśnie wtedy spłonął kościół, inne wskazują na datę wcześniejszą – 1615 r.

W wieku XVII i XVIII (1645-1732) właścicielami miejscowości byli von Mauschwitzowie. Wojcieszyn był wówczas dużą wsią, czego najlepszy dowód znajdziemy nieco później, w roku 1765, kiedy to miejscowość dzieliła się na cztery posiadłości. Największa z nich, o wartości ponad 32000 talarów, należała do barona von Schweinitza. W jego dobrach mieszkało 28 kmieci, 11 zagrodników, 116 chałupników, 13 rzemieślników i 4 wolnych ludzi. Druga co do wielkości posiadłość należała do von Hocka, a szacowano ją na ponad 3 500 talarów. Trzecią, zwaną Klinger, posiadała królewska kamera Gej wartość szacunkowa przekraczała 2 600 talarów), czwartą, zwaną Konsorten, miało miasto Chojnów (szacunkowa wartość to 683 talary).

W 1771 r. właścicielem został starosta powiatu głogowskiego, baron George Oswald von Czettritz und Neuhaus. Rok później chłopi wykupili się z obowiązku świadczenia podwód, a dziesięć lat później zdarzyło się, iż wszyscy chałupnicy i robotnicy uciekli przed poborem do wojska! Za czasów von Czettritza w Wojcieszynie mieszkało 28 kmieci, 22 zagrodników, 122 chałupników i ok. 50 wolnych ludzi. We wsi był dwór z folwarkiem, kościół ewangelicki, pastorówka, ewangelicka szkoła, browar, 3 karczmy, 2 młyny wodne, 2 kuźnie i 183 domy. W II ćw. XIX stulecia (rok 1825) Wojcieszyn należał do pułkownika von Schilla. W roku 1832 odnotowano w księgach szkolnych, iż szkoła ma do dyspozycji 300 talarów na rzecz ubogich, pochodzących z fundacji dyrektora Gersdorfa. W 1870 r. majątek ziemski należał do królewskiego majora barona von Rosena z Nowej Wsi Grodziskiej.

Kościół p.w. św. Szczepana wzniesiono jako romańską budowlę w początkach XIII w. Spalony przez pożar w I połowie XVII stulecia, został odbudowany w roku 1669. W dolnej partii murów zachowały się elementy romańskie; z dawnego kościoła pochodzą kamienne portale. Wewnętrzny wystrój i wyposażenie pochodzi z wieku XVIII i ma typowo barokowy charakter: empory z malowanymi parapetami (zachowało się 20 obrazów), drewniany polichromowany ołtarz i ambona, drewniany prospekt organowy. Zachowały się też kamienne epitafia z XVII i XVIII stulecia.

Obok kościoła znajduje się dawna plebania oraz zespół dworski z końca XVIII w. (w ruinie). We wsi jest też wiele dziewiętnastowiecznych domów o konstrukcji mieszanej (murowano-szachulcowej) oraz domów wzniesionych z piaskowca.

 

Wojcieszyn w latach 1920-1940 na starych widokówkach

 

Ulbersdorf na starych rycinach i dokumentach.

Dzięki uprzejmości Państwa Veroniki i Klausa Schroeter, mogę zaprezentować kilka starych dokumentów dotyczacych Ulbersdorf, czyli Wojcieszyna.
Klaus Schroeter urodził się w naszej wsi w 1941 roku. Rodzina Schroeter mieszkała w nieistniejącym już domu przy tamie na Skorze. Utrzymywali się ze stolarki, o czym świadczy herb rodowy na tablicy nagrobnej wmurowanej w ścianę kościoła.
Klaus Schroeter odwiedził Wojcieszyn dwukrotnie, w 1976 i w 2011 roku. Obecnie mieszka w Australii. Poniżej zamieszczam kilka dokumentów z jego zbiorów.
Najstarsza rycina przedstawia ważniejsze budynki Ulbersdorf z 1748 roku.

  1. dwór
  2. dom czeladzi
  3. browar i piekarnia
  4. stajnie
  5. dom browarnika
  6. obory
  7. stodoła
  8. owczarnia
  9. zajazd
  10. kościół
  11. plebania
  12. sołtys (Schultheiß)
  13. młyn

 

Pozostałe dokumenty:

Kalendarz wpisów

Grudzień 2018
P W Ś C P S N
« marzec    
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31